Li-Ethiopia lipolelo tsa kofi, pale ea kofi e iqapetsoeng litšōmo, histori ea kofi le tse ling
Ethiopia e nkoa e le sebaka sa tsoalo ea semela sa kofi le setso sa kofi. Ho nahanoa hore kofi e fumanoe Ethiopia nakong e fetileng joaloka lekholo la borobong la lilemo. Kajeno, batho ba fetang limilione tse 12 Ethiopia ba kenya letsoho mosebetsing oa ho lema le kofi, 'me kofi e ntse e le karolo e kholo ea setso sa Ethiopia.
Mantsoe a Kofi ea Ethiopia
Mohlomong e 'ngoe ea lintlha tse hlakileng tsa karolo ea kofi moetlong oa Ethiopia ke ka puo ea eona.
Kofi e na le karolo e matla haholo moetlong oa Ethiopia hoo e hlahang libukeng tse ngata tse sebetsanang le bophelo, lijo le likamano tsa batho.
E 'ngoe e tloaelehileng ea kofi ea Ethiopia e bolela "Buna dabo naw". Sena se fetolela ka ho toba "Kofi ke bohobe ba rona". E bontša karolo e ka sehloohong eo kofi e bapalang ka eona ea ho ja le ho bontša boemo ba bohlokoa bo behiloeng ho eona e le mohloli oa lijo.
Polelo e 'ngoe e tloaelehileng ke "Buna Tetu". Ena ke polelo ea Seamharic e bolelang "Kofi ea Noa". Ha e sebetse feela ketsong ea ho noa kofi empa hape e sebelisana le batho (haholo-holo joaloka tsela eo batho ba sebelisang poleloana "kopana bakeng sa kofi" ka Senyesemane).
Haeba motho a re, "Ha ke na motho ea nang le kofi le," ha e nkiloe ka tsela ea sebele, empa ho nahanoa hore e bolela hore motho ha a na metsoalle e ntle eo ba ka mo phetlelang sefuba. Sena se amana haufi-ufi le karolo e kholo ea boikarabelo ba ho sebelisoa ha kofi Ethiopia le hore hangata batho ba bokella kofi bakeng sa lipuisano tse koahelang bophelo ba letsatsi le letsatsi, lesebo le litaba tse tebileng ka ho tšoanang.
Ka mokhoa o ts'oanang, ha motho e mong a re, "U se ke ua lumella lebitso la hau hore le hlokomeloe nakong ea kofi," li bolela hore o lokela ho lebela botumo ba hau mme u qobe ho bua ka leshano.
Lengolo la Kofi la Ethiopia
Ntho e tummeng ka ho fetisisa ea kofi Ethiopia e atisa ho etsa ntho e kang ena:
Kaldi, eo e neng e le pōli ea Abyssinian ea tsoang Kaffa, o ne a ntse a phelisa lipōli tsa hae ho ea sebakeng se lithaba haufi le ntlo ea baitlami.
O hlokometse hore ba ne ba itšoara ka mokhoa o tsotehang letsatsing leo, 'me ba qalile ho pota-pota ka mokhoa o thabisang, ba lla ka lentsoe le phahameng le ho tantša maotong a bona a khaoha. O fumane hore mohloli oa thabo e ne e le shrub e nyenyane (kapa, litabeng tse ling, sehlopha se senyenyane sa lihlahla) tse nang le monokotsoai o mofubelu o khanyang. Thahasello e ile ea e-ba teng mme o ile a leka monokotšoai.
Joaloka lipōli tsa hae, Kaldi o ile a utloa liphello tse matlafatsang tsa cherries ea kofi. Ha a qeta ho tlatsa lipotla tsa hae ka li-berries tse khubelu, o ile a mathela hae ho mosali oa hae, 'me a mo eletsa hore a ee sebakeng se haufi sa baitlami e le hore a arolelane "li-monokotsoai" tseo le li-monks moo.
Ha ba fihla ntlong ea baitlami, linaoa tsa Kalfi ha lia ka tsa lumelloa ka thabo, empa ka ho nyelisa. Monko e mong o ile a re khadi ea Kaldi "mosebetsi oa Diabolose" 'me ae lahlela mollong. Leha ho le joalo, ho latela litlaleho, monko oa linaoa tse halikiloeng o ne o lekane ho etsa hore baitlami ba fane ka monyetla ona oa bobeli. Ba ile ba tlosa linaoa tsa kofi mollong, ba li senya ho tlosa likhama tse khanyang 'me ba li koahela ka metsi a chesang ka ewer e le hore ba li boloke (kapa joalo pale e ea).
Baitlami bohle ba ntlo ea baitlami ba ile ba utloa monko oa kofi 'me ba tla ho e leka.
Ho tšoana le baitlami ba Bo-Buddha ba Chaena le Japane, baitlami bana ba fumane hore liphello tse matlafatsang tsa kofi li ne li le molemo ho ba boloka ba falimehile nakong ea ts'ebetso ea bona ea moea (tabeng ena, thapelo le lithapelo tse halalelang). Ba ile ba etsa boitlamo ba hore ho tloha ka nako eo ho ea pele ba tla noa seno sena se secha letsatsi le leng le le leng e le lithuso lithapelong tsa bona tsa bolumeli.
Ho na le mohloli o mong oa kofi o iqapetsoeng tšōmo, e leng se bontšang hore ho fumanoe kofi ho monna oa Mamosleme ea chesehang haholo ea bitsoang Sheikh Omar ea neng a lula mocha oa Mocha, Yemen.
Histori ea Kofi ea Ethiopia
Ho nahanoa hore Kaldi e ne e ka ba teng ho pota 850 AD Tlaleho ena e lumellana le tumelo e tloaelehileng ea hore temo ea kofi e qalile ho Ethiopia ho pota lekholo la borobong la lilemo. Leha ho le joalo, ba bang ba lumela hore kofi e lengoa ho fihlela ka 575 AD
Yemen.
Le hoja pale ea Kaldi, lipōli tsa hae, le li-monks li re kofi e fumanoe e le e ts'ehetsoang le e nooang letsatsing le le leng, ho na le monyetla o moholo oa hore linaoa tsa kofi li hlahlojoe e le tse susumetsang lilemo tse makholo pele li etsoa seno. E ka 'na eaba linaoa li ne li le fatše' me li tsoakane le ghee (ho hlalositsoe botoro) kapa ka mafura a liphoofolo ho theha lekhalo le teteaneng, le neng le kenngoa ka libolo tse nyenyane ebe li jeoa ha ho hlokahala bakeng sa maeto maetong a malelele. Bo-rahistori ba bang ba lumela hore tloaelo ena ea ho hlafuna linaoa tsa kofi e ne e tlisoa (ho ea ka kofi ka boeona) ho tloha Kaffa ho ea Harrar le Arabia ke makhoba a Sudan a neng a batla kofi e le hore a pholohe leetong le boima la litsela tsa khoebo tsa Mamosleme. Ho thoe, makhoba a Sudan a ile a nka tloaelo ena ea ho hlafuna kofi e tsoang molokong oa Galla oa Ethiopia. Kajeno, tloaelo ea ho ja kofi ea fatše ka ghee e lula libakeng tse ling tsa Kaffa le Sidamo. Ka ho tšoanang, Kaffa, batho ba bang ba eketsa koae e hlakileng e qhibilihisitsoeng e le ho etsa hore e be e nang le phepo e nepahetseng le ho eketsa tatso (e kang tee ea butter pu-erh tea ea Tibet).
Ho ea ka mehloli e meng, ho ne ho boetse ho e-na le mokhoa oa ho ja kofi e le pota, mme mokhoa ona oa ho ja kofi o ne o ka bonoa har'a meloko e mengata e mengata ea Ethiopia ho pholletsa le lekholong la leshome la lilemo.
Butle-butle, kofi e ile ea tsejoa e le seno se leng Ethiopia le ho feta. Melokong e meng, cherries ea kofi e ne e sithabelitsoe 'me e fetotsoa e le mofuta oa veine. Ho tse ling, linaoa tse koahetsoeng ka kofi li ne li halikiloe, li le fatše 'me li phehiloe ka ho hlajoa . Butle-butle, tloaelo ea ho noa kofi e ile ea nka 'me ea hasana sebakeng se seng. Hoo e ka bang lekholong la bo13 la lilemo, kofi e ile ea namela lefatšeng la Boislamo, moo e neng e hlomphuoa e le meriana e matla le thuso e matla ea lithapelo, 'me e phehiloe haholo joaloka limela tse ling tsa meriana ea phekolo-e matla le matla. U ntse u ka fumana lineano tsa kofi e phehiloeng Ethiopia, Turkey le boholo ba libaka tsa Mediterranean, moo li tsejoang e le kofi ea Ethiopia, kofi ea Turkish, kofi ea Greek le tse ling, mabitso a tšoanang.
Mokete oa Kofi oa Ethiopia
Mokete oa Kofi oa Ethiopia o bohlokoa ho sechaba sa metse e mengata ea Ethiopia. U ka bala ho eketsehileng ka sena sehloohong sa ka Se-Citiopia Coffee Ceremony .
Etymology ea Coffee
Ka puo ea moo, lentsoe bakeng sa kofi ke "bunn" kapa "buna". Mohloli oa kofi ke Kaffa. Kahoo ka linako tse ling kofi e ne e bitsoa "Kaffa bunn," kapa kofi e tsoang Kaffa. Ka lebaka lena, ba bang ba lumela hore poleloana "koana ea kofi" ke khanya ea "Kaffa bunn". Kaha ha ho joalo hore linaoa tsa kofi li hlile li monokotšoai, khopolo ena e etsa hore e be e utloahalang le ho feta.
Bakeng sa lintlha tse ling ka lipuo le lentsoe kofi, hlahloba Mantsoe a Kofi Lefatšeng Lohle .